Δρούζοι: Μια κοινότητα που θυμάται πολλά και λέει λίγα

 

Υπάρχει ένα βουνό στη Συρία που από μακριά μοιάζει άδειο. Στην πραγματικότητα, είναι υπερπλήρες: από μνήμη, από αίμα, από πίστη, αλλά και από σιωπή. Λέγεται «Τζεμπέλ ελ-Ντρούζε» — το Βουνό των Δρούζων.

🔎Δεν είναι το ψηλότερο της Συρίας. Αλλά είναι το πιο δύσβατο, γεωγραφικά και πολιτικά. Εκεί κατοικούν οι Δρούζοι. Ένας λαός που δεν κατακτιέται, δεν εξηγείται εύκολα, δεν προσκαλεί και δεν απαντά. Δεν είναι μουσουλμάνοι, ούτε χριστιανοί, ούτε και… κάτι ενδιάμεσο, όπως τους αποκαλούν. Οι ίδιοι αυτοαποκαλούνται Μουουάχεντουν, δηλαδή «μονοθεϊστές». Αυτό αρκεί.

🔎Οι υπόλοιποι τους λένε «Δρούζους» από έναν ιεραπόστολο του 11ου αιώνα, τον Μοχάμαντ μπιν Ισμάιλ αλ-Νταρουζί. Αλλά οι ίδιοι τον έχουν αποκηρύξει, διότι ήταν υπερβολικά ορμητικός.  Και οι Δρούζοι δεν αγαπούν τις εξάρσεις.

🔎Η δική τους πίστη ξεκίνησε γύρω στο 1017 μ.Χ. στην Αίγυπτο των Φατιμιδών. Εκεί, ο Χαλίφης αλ-Χακίμ μπι-Αμρ Αλλάχ αποφάσισε πως είναι θεϊκή ενσάρκωση. Και βρήκε πολλούς να τον πιστέψουν.

🔎Αυτό το θρησκευτικό πείραμα εξελίχθηκε σε δόγμα. Ή μάλλον σε μυστικιστικό σύστημα.
Με αποκαλυπτικά κείμενα, φιλοσοφία, αριθμοσοφία και πολλά απόρρητα. Το ιερό τους βιβλίο, η «Σοφία» (αλ-Χικμά), είναι κλειστό για τους αμύητους. Και ανοιχτό μόνο για τους «Ουκάλα», τους μυημένους.

🔎Ούτε οι ίδιοι οι Δρούζοι δεν έχουν όλοι πλήρη πρόσβαση στο δόγμα τους. Λένε χαρακτηριστικά, με υπερηφάνεια, ότι το να γεννηθείς Δρούζος δεν είναι επάγγελμα, είναι μοίρα.

🔎Δεν δέχονται προσηλυτισμό, αλλά δεν κάνουν και ιεραποστολές για να προσηλυτίσουν τρίτους. Δεν εξηγούν την πίστη τους. Η κοινότητα είναι κλειστή και κυκλική.
Ό,τι βγαίνει προς τα έξω είναι φιλτραρισμένο δέκα φορές.

🔎Γι’ αυτό και οι σουνίτες μουσουλμάνοι δεν τους εμπιστεύτηκαν ποτέ. Ούτε οι σιίτες.
Τους θεωρούν «μπαθινίγιε»,  αποκρυφιστές. Άλλοι τους κατηγορούν ότι λατρεύουν τον Πλάτωνα, άλλοι ότι πιστεύουν στη μετενσάρκωση.

🔎Η ιστορία των Δρούζων είναι γεμάτη φυγή. Από την Αίγυπτο προς τον Λίβανο.
Από τα πεδινά στα βουνά. Από την αίρεση στην αλληλεγγύη.

🔎Στο Λίβανο, ήδη από τον 15ο αιώνα, συγκροτούν τοπική αριστοκρατία.
Οικογένειες όπως οι Μαανί και αργότερα οι Τζουμπλάτ ασκούν τοπική εξουσία.
Συνεργάστηκαν με τις (κυρίαρχες εκείνη την εποχή) δυνάμεις των Οθωμανών, με δική τους ένοπλη δύναμη.

🔎Στη Συρία κατέφυγαν στα νότια, στη Σουέιντα. Το Τζεμπέλ ελ-Ντρούζε γίνεται η φυσική και συμβολική τους πρωτεύουσα. Πυρήνας αυτονομίας και οχυρό αντίστασης.

🔎Το 1921 ήλθε μια στιγμή που λίγοι περίμεναν. Οι Γάλλοι, στους οποίους είχε δοθεί η «εντολή» της Κοινωνίας των Εθνών (του πρόγονου του ΟΗΕ) να ασκήσουν διοίκηση στην περιοχή μετά την κατάρρευση της Οθωμανικής αυτοκρατορίας, χωρίζουν την περιοχή της σημερινής Συρίας σε κομμάτια.

🔎Ένα απ’ αυτά ήταν το Τζεμπέλ Εντ-Ντρούζε, μια ημιαυτόνομη διοικητική περιοχή αποκλειστικά γι’ αυτούς. Προφανώς για να τους πάρουν με το μέρος τους. Δεν το κατάφεραν.

🔎Το 1925, ο Σουλτάν αλ-Ατράς ηγείται της Μεγάλης Συριακής Εξέγερσης.
Οι Δρούζοι πολεμούν τους Γάλλους με τουφέκια και μνησικακία. Η επανάσταση καταπνίγεται. Αλλά η τιμή τους μένει άθικτη.

🔎Στην ανεξάρτητη Συρία μετά το 1946, οι Δρούζοι ενσωματώνονται στο κράτος.
Αλλά ποτέ δεν διαλύονται ως κοινότητα. Παραμένουν στο βουνό και οργανώνονται.

🔎Όταν οι Αλαουίτες, μια άλλη μικρή σιιτική κοινότητα στα βορειοδυτικά παράλια, ανεβαίνουν στην εξουσία με τον Χάφεζ αλ-Άσαντ, οι Δρούζοι σιωπούν. Δεν τον χειροκροτούν. Ούτε τον αντιπολιτεύονται ανοιχτά.

🔎Υπηρέτησαν στον συριακό στρατό. Ανέδειξαν στρατηγούς και αξιωματούχους.
Αλλά δεν ταυτίστηκαν ποτέ πλήρως με το καθεστώς. Όταν ξέσπασε ο εμφύλιος το 2011, η Σουέιντα έμεινε ήρεμη. Δεν ήταν ούτε με τους αντάρτες, ούτε με τον Άσαντ.

🔎Στο Ισραήλ, η ιστορία τους είναι ακόμα πιο περίπλοκη. Οι Δρούζοι αποδέχθηκαν την ισραηλινή κυριαρχία στα υψίπεδα της Γαλιλαίας. Από το 1956 στρατεύονται στις ένοπλες δυνάμεις του Ισραήλ. Ορισμένοι έγιναν στρατηγοί, άλλοι βουλευτές, άλλοι κυβερνητικοί υπάλληλοι.

🔎Το Ισραήλ τούς θεωρεί «πιστούς Άραβες». Αλλά οι ίδιοι κρατούν αποστάσεις. Δεν ταυτίζονται με το κράτος, ούτε με την Παλαιστινιακή Αρχή. Όταν πέρασε ο «Νόμος του Εβραϊκού Κράτους» το 2018, ένιωσαν πως έχασαν την ισοτιμία τους.

🔎Στο Λίβανο, επίσης, οι Δρούζοι είναι δύναμη. Ο Καμάλ Τζουμπλάτ ηγήθηκε του Προοδευτικού Σοσιαλιστικού Κόμματος. Ο γιος του, Ουαλίντ, έγινε ο απόλυτος παίκτης της πολιτικής σκακιέρας. Άλλοτε με τη Συρία, άλλοτε με τη Σαουδική Αραβία, άλλοτε με τη Δύση. Το κόμμα τους έχει ακόμα τη δική του πολιτοφυλακή, μέχρι και δικό του τηλεοπτικό κανάλι.

🔎Στον λιβανικό εμφύλιο (1975–1990), οι Δρούζοι συγκρούστηκαν με τους χριστιανούς φαλαγγίτες, μετεωρίστηκαν ανάμεσα στους Παλαιστινίους και τον Άσαντ. Το κίνητρό τους δεν ήταν ιδεολογικό, αλλά ταυτίζεται με την επιβίωσή τους. Ακόμα και σήμερα, στη Βηρυτό, αν ρωτήσεις έναν Δρούζο τι ψηφίζει, θα σου απαντήσει με το όνομα του χωριού του.

🔎Στη Σουέιντα, στη νότια Συρία, οι Δρούζοι επανακάμπτουν πολιτικά. Από ον Σεπτέμβριο του 2023, ξέσπασαν πρωτοφανείς διαδηλώσεις. Ο πληθωρισμός έπνιγε ακόμα και τις πιο αυτάρκεις αγροτικές κοινότητες. Η βενζίνη είχε εξαφανιστεί. Η κυβέρνηση της Δαμασκού, απομονωμένη και αποδυναμωμένη, αδιαφορούσε επιδεικτικά.

🔎Η κοινότητα οργάνωσε πολιτοφυλακές. Ονομάζονται Ραγντάν αλ-Φαχρ, «οι Φρουροί της Αξιοπρέπειας». Σαν εσωτερική αστυνομία της κοινότητας. Tον Μάρτιο του 2024, άνδρες που φέρεται να ανήκαν στις υπηρεσίες ασφαλείας του καθεστώτος, επιτέθηκαν στο γενικό νοσοκομείο της Σουέιντα. Ο απολογισμός: τουλάχιστον 11 νεκροί, ανάμεσά τους και δύο γιατροί.

🔎Η κοινότητα αντέδρασε. Το θεώρησε κόκκινη γραμμή. Μαζικά πια τάχθηκαν εναντίον του καθεστώτος Άσαντ. Αλλά αυτό δεν σημαίνει κατ’ ανάγκη ότι ταυτίστηκαν με το τζιχαντιστικό νέο καθεστώς, παρά το ότι η δική τους στάση το βοήθησε να εδραιωθεί.

🔎Τον Ιούλιο 2025, η κατάσταση στη νότια Συρία και ιδιαίτερα στην Σουέιντα, κέντρο των Δρούζων, ξέφυγε από κάθε έλεγχο. Η αιτία ήταν η απαγωγή ενός Δρουζικής καταγωγής εμπόρου από βεδουΐνους, η οποία πυροδότησε ένα κύμα ένοπλων συγκρούσεων ανάμεσα σε συνοριακές φυλές και τοπικές δυνάμεις των Δρούζων. Οι συγκρούσεις άφησαν πίσω τους τουλάχιστον 200–300 νεκρούς, καθώς η βία εξαπλώθηκε σε ολόκληρη την περιοχή.

🔎Καθώς οι δυνάμεις της Συρίας εστάλησαν για την αποκατάσταση της τάξης, αναφέρθηκαν περιθωριοποιήσεις Δρούζων πολιτών, ανατριχιαστικές εκτελέσεις, λεηλασίες και παραβιάσεις ανθρωπίνων δικαιωμάτων από κρατικές δυνάμεις. Οι Δρούζοι, οργανωμένοι αναρχικά στις τοπικές τους πολιτοφυλακές, αρνήθηκαν ουσιαστικά την κρατική παρουσία. Η θρησκευτική ηγεσία και οι τοπικές αρχές κάλεσαν σε αντίσταση «με κάθε διαθέσιμο μέσο» κατά της κυβερνητικής καταστολής, αρνούμενοι να παραδοθούν.

🔎Τότε παρενέβη το Ισραήλ, το οποίο διεξήγαγε αεροπορικές επιδρομές σε στόχους της συριακής κυβέρνησης, τόσο στη Σουέιντα όσο και στη Δαμασκό, υπό την αιτιολόγηση ότι πράττει «για την προστασία της Δρουζικής μειονότητας».

🔎Ο υπηρεσιακός πρόεδρος της Συρίας, Αχμέντ Αλ Σάρα, καταδίκασε τις επιδρομές ως «απειλή της κυριαρχίας» και «διαίρεσης της χώρας», αλλά παράλληλα δήλωσε πως η προστασία των Δρούζων είναι «κομβική για την ενότητα» της Συρίας.

🔎Για τους Δρούζους, που σε γενικές γραμμές κρατούσαν αποστάσεις από τη συριακή πολιτική μετά την ανατροπή του Άσαντ, αυτή η απότομη σύγκρουση σηματοδοτεί μια μετατόπιση: από επιφυλακτική ουδετερότητα—σε ουσιαστική σύγκρουση και αυτοδιοίκηση. Δρούζοι μαχητές ανέλαβαν τον έλεγχο της ασφάλειας, η Σουέιντα σταδιακά μετατράπηκε σε de facto ιδιωτική ζώνη ασφαλείας. Μήπως αυτό σημαίνει επίσης μια de facto αναβίωση της γαλλικής αυτονομίας, που ίσχυε πριν από έναν αιώνα;

Ποιοι είναι οι Αλαουίτες και γιατί τους κυνηγούν όλοι;

 

Για άλλη μια φορά οι ειδήσεις από τη Μέση Ανατολή προκαλούν φρίκη. Αυτή τη φορά στο επίκεντρο βρέθηκαν οι Αλαουίτες, ένα εθνο-θρησκευτικό γκρουπ που μέσα σε μικρό χρονικό διάστημα βρέθηκε να βιώνει αυτό που λέμε «από τα ψηλά στα χαμηλά»: Από ευνοούμενο κομμάτι της κοινωνίας της Συρίας οι Αλαουίτες βρέθηκαν τελείως εκτεθειμένοι, να αντιμετωπίζονται ως προδότες και υπονομευτές της ακεραιότητας της χώρας. Και το νέο καθεστώς του πρώην (;) τζιχαντιστή Αλ Σάρα (πρώην Αλ Τζαουλάνι) τους φέρεται ανάλογα, περνώντας τους από μαχαίρι.

🔎Ποιοι είναι αυτοί οι Αλαουίτες και γιατί τους σφάζουν; Η αλήθεια είναι ότι έχουν συνηθίσει στα δύσκολα επί αιώνες και μόνο για λίγα χρόνια αισθάνθηκαν ασφαλείς να λένε ακριβώς τι είναι. Για άλλη μια φορά η γεωγραφία έγινε αιτία δεινών: το μέρος που ζουν είναι πολύτιμο γεωστρατηγικά, οπότε οι μεγάλοι δεν μπορούν να τους αφήσουν στη ησυχία τους.

🔎Ας ξεκινήσουμε από τη διάλυση μιας παρεξήγησης: Άλλο οι Αλαουίτες της Συρίας, άλλοι οι Αλεβίτες της Τουρκίας. Πολλοί, ακόμα και κάποιοι που θέλουν να το παίξουν «διεθνείς αναλυτές», τους μπλέκουν. Κακώς. Πέρα από το παρόμοιο όνομά τους, δεν έχουν καμία σχέση. Εκτός από το ότι οι Αλαουίτες είναι Άραβες και οι Αλεβίτες Τούρκοι, υπάρχουν ένα σωρό διαφορές που έχουν να κάνουν με το τι πιστεύουν, πώς εξασκούν την πίστη τους και ποιες σχέσεις έχουν με τους άλλους μουσουλμάνους.

🔎Δεν θα κάνουμε θρησκευτική ανάλυση, αφ’ ενός επειδή δεν έχουμε την επάρκεια, αφ’ ετέρου διότι σ’ αυτά που εξετάζουμε δεν έχει τόση σημασία. Ας μείνουμε σ’ αυτό: Οι Αλαουίτες της Συρίας είναι ένα αναγνωρισμένο κομμάτι του σιιτικού ισλάμ, έστω θεωρούμενο ακραίο. Οι Αλεβίτες της Τουρκίας θεωρούνται απ’ όλους τους μουσουλμάνους σαν αλλόθρησκοι, δεν τους δέχονται σαν δικούς τους.

🔎Οι Αλαουίτες λέγονταν μεταξύ τους και Νουσαϊρίτες. Από τον Ιμπν Νουσαϊρ Αλ Νουμάιρι, τον ιδρυτή της σέχτας τους. Μετά τον θάνατο του 11^ου ιμάμη Αλ Ασκάρι, ήταν ο Ιμπν Νουσαϊρ αυτός που υποστήριξε ότι ήταν ο διάδοχός του και ο αποδέκτης της μυστικής διδασκαλίας του. Άλλοι τον πίστεψαν, άλλοι όχι. Όλα αυτά πριν σχεδόν 1.100 χρόνια.

🔎Αυτοί που τον ακολούθησαν, για να γλυτώσουν από τις διώξεις των άλλων σιιτών που ήταν περισσότεροι, κατέφυγαν στα βουνά της σημερινής Συρίας ανάμεσα στο λιμάνι της Λατάκια και την «εσωτερική» πόλη του Χαλεπιού. Τα βουνά αυτά ονομάζονται και σήμερα «Τζαμπάλ Αλ Αλαουί», βουνά των Αλαουιτών και παλαιότερα «Τζαμπάλ Αν Νουσαϊρί».

🔎Το 1032 ο Αμπού Σαϊντ Μαϊμούν Αλ Ταμπαρανί μετακόμισε στη Λατάκια, η οποία τότε βρισκόταν υπό τον έλεγχο των Βυζαντινών. Ο Αλ Ταμπαρανί θεωρείται ο «τελευταίος διδάσκαλος των Αλαουιτών», αυτός που οριστικοποίησε την ιερή διδασκαλίας τους, κι απέκτησε μεγάλη φήμη στην περιοχή. Η σέχτα υπήρχε, αλλά χάρη στον Αλ Ταμπαρανί απέκτησε μεγάλη δύναμη.

🔎Οι Βυζαντινοί δεν ασχολούνταν με τις σέχτες τους ισλάμ, ίσα-ίσα που ήθελαν να υπάρχουν πολλά και διαφορετικά δόγματα για να εφαρμόζουν με πιο αποτελεσματικό τρόπο το «διαίρει και βασίλευε».

🔎Όταν έφτασαν στην περιοχή οι Σταυροφόροι (1097) δεν ασχολήθηκαν πολύ με το ποιος ήταν σουνίτης και ποιος σιίτης μουσουλμάνος, πρώτα έσφαζαν και μετά ρωτούσαν. Αργότερα, βέβαια, όταν κατάλαβαν ότι οι Αλαουίτες ήταν κάτι άλλο, τους δέχτηκαν μέχρι στις πολεμικές γραμμές τους.

🔎Αργότερα, βέβαια, όταν οι μουσουλμάνοι σουνίτες κυριάρχησαν στην περιοχή, η καταπίεση των Αλαουιτών επέστρεψε και συνεχίστηκε. Αναγκάστηκαν, μάλιστα, να χτίσουν και τζαμιά στις περιοχές τους, μέχρι τότε δεν το’ χαν κάνει. Ο Οθωμανός σουλτάνος Σελίμ Α’ (1470-1520) εξέδωσε φετφά εναντίον τους, κατηγορώντας τους για «προδοτικές πράξεις» επειδή «έχουν μεγάλη ιστορία προδοσίας των μουσουλμανικών κυβερνήσεων εξαιτίας της καχυποψίας τους έναντι των σουνιτών».

🔎Βεβαίως, οι Αλαουίτες συνέχισαν να υπάρχουν. Αν και υποχώρησαν στα βουνά, εκεί όπου δεν πείραζαν κανέναν και δεν ήταν επικίνδυνοι για κανέναν. Με τον καιρό τα πράγματα αποκαταστάθηκαν κάπως, κάποιοι Αλαουίτες άρχοντες συνεργάστηκαν και με τον Οθωμανούς ως τοπικοί φοροεισπράκτορες, μπήκαν στο στρατό κι απέκτησαν διοικητικές θέσεις.

🔎Ακόμα περισσότερο, ήταν οι πρωτεργάτες στην εξέγερση του 1834, που απομάκρυνε τους Αιγύπτιους πασάδες από την περιοχή και την κατοχύρωσε οριστικά στην Οθωμανική Αυτοκρατορία κι όχι στο ημι-ανεξάρτητο σουλτανάτο της Αιγύπτου.

🔎Υπό οθωμανικό καθεστώς, λοιπόν, τους βρήκε τους Αλαουίτες ο Α’ Παγκόσμιος Πόλεμος. Στον οποίο, ως γνωστό, οι Οθωμανοί έχασαν και με την Ανακωχή του Μούδρου το 1918 οι Ευρωπαίοι άρχισαν να την σπάνε σε κομμάτια και να παίρνουν αυτά που τους ενδιαφέρουν.

🔎Οι Γάλλοι είχαν κάνει ήδη πριν από δύο χρόνια μυστική συμφωνία με τους Βρετανούς (τη συμφωνία Σάικς-Πικό) για την περιοχή του Λεβάντε, η οποία έδινε στους Γάλλους την «προτεραιότητα» στη σημερινή Συρία και Λίβανο και στους Βρετανούς τις περιοχές της Παλαιστίνης, της Ιορδανίας και του Ιράκ. Βεβαίως οι Γάλλοι είχαν βάλει στο μάτι και όλη τη σημερινή νοτιοανατολική Τουρκία, την περιοχή της Κιλικίας, όπου εκεί εκτός από Τούρκους βρίσκονταν πολλοί Κούρδοι, Άραβες, Αρμένιοι και Αλεβίτες.

🔎Όταν αποπειράθηκαν να καταλάβουν τη Συρία, οι Γάλλοι βρήκαν αντίσταση και από τους Αλαουίτες. Στη συνέχεια, όμως, όταν εδραίωσαν την κατοχή τους, αποφάσισαν αντί για ενιαία διοίκηση να χωρίσουν την περιοχή της Συρίας σε «πολιτείες», ανάλογα με την θρησκευτική πλειοψηφία των τοπικών πληθυσμών.

🔎Δημιουργήθηκαν, λοιπόν, πέντε τέτοιες «πολιτείες»: Δύο σουνιτικές, το Χαλέπι και η Δαμασκός, της εθνοθρησκευτικής ομάδας των Δρούζων στα νότια, των χριστιανών Μαρονιτών στο σημερινό Λίβανο και των Αλαουιτών στην περιοχή της Λατάκιας. Για πρώτη φορά στην ιστορία τους οι Αλαουίτες είχαν κάποια θεσμοθετημένη ελευθερία και αυτονομία, έστω και κάτω από ξένο δυνάστη. Αυτό τους έκανε υπερβολικά γαλλόφιλους.

🔎Η πολιτεία ονομάστηκε «Αλαουίτες» και όχι Νουσαϊρί, όπως έλεγαν τότε τους εαυτούς τους. Γιατί; Ακόμα δεν έχει δοθεί πειστική εξήγηση. Ήθελαν οι Γάλλοι να μπερδέψουν τα πράγματα με τα ονόματα σε σχέση με τους Αλεβίτες της Τουρκίας, που τους είχαν κι αυτούς υπό την κατοχή τους, για να ενώσουν τις δύο περιοχές αργότερα; Άγνωστο. Βεβαίως οι Γάλλοι αποσύρθηκαν γρήγορα από την Κιλικία, αφού τα βρήκαν με το καθεστώς του Κεμάλ.

🔎Οι Γάλλοι σκέφτονταν και πριν τον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο να οδηγήσουν την περιοχή στην ανεξαρτησία υπό μορφή ομοσπονδίας των αυτόνομων «πολιτειών» που είχαν δημιουργήσει. Υπάρχει μια επιστολή του 1936 που σήμερα αμφισβητείται, σύμφωνα με το οποίο 80 Αλαουίτες ηγέτες πληροφορούσαν τον Γάλλο πρωθυπουργό Λέον Μπλουμ ότι δεν ήθελαν να ενσωματωθούν σε μια μελλοντική Συρία με σουνιτική πλειοψηφία, αλλά ήθελαν να μείνουν υποτελείες στους Γάλλους. Ανάμεσα σ’ αυτούς που υπέγραψαν ήταν και ο Αλί Σουλεϊμάν Αλ Άσαντ, πατέρας του μελλοντικού προέδρου της χώρας.

🔎Παρά τις αντιρρήσεις τους, η Λατάκια ενσωματώθηκε στην μεταπολεμική «δημοκρατία της Συρίας», που έγινε ανεξάρτητη το 1946. Με τη λογική ότι η χώρα χρειαζόταν ένα σημαντικό λιμάνι, αφού η Βηρυτός είχε ήδη αποσπαστεί στο ανεξάρτητο κράτος του Λιβάνου από το 1943 και το άλλο μεγάλο λιμάνι της περιοχής, η Αλεξανδρέτα (Ισκεντερούν) είχε παραχωρηθεί στην Τουρκία ήδη από το 1939.

🔎Η αυτονομία των «πολιτειών» καταργήθηκε αμέσως, οι σουνίτες ως πολύ περισσότεροι κυριάρχησαν στη χώρα (έβαλαν μάλιστα στο Σύνταγμά τους ότι ο πρόεδρος πρέπει οπωσδήποτε να είναι σουνίτης). Άρχισε, έτσι, μια μακρά περίοδος με συνεχή στρατιωτικά πραξικοπήματα και μια ατυχής έμπνευση να ενωθεί η χώρα με την Αίγυπτο ως Ηνωμένη Αραβική Δημοκρατία, ένα αποτυχημένο να ενωθούν δύο κομμάτια που δεν έμοιαζαν σε τίποτα.

🔎Το πείραμα κράτησε τρία χρόνια και η Συρία επέστρεψε στην ανεξαρτησία της το 1961. Δύο χρόνια αργότερα, ένα νέο πραξικόπημα βοήθησε το αριστερό κόμμα Μπάαθ να εδραιωθεί στην εξουσία. Το Μπάαθ πρέσβευε την ενότητα της Συρίας παρά τα διαφορετικά θρησκευτικά δόγματα, μάλιστα οι βασικοί του ιδρυτές ήταν ένας Χριστιανός, ένας Αλαουίτης κι ένας Σουνίτης. Ανάμεσα σ’ αυτούς που έβαλαν το χέρι τους ήταν και ο Χαφέζ Αλ Άσαντ, τότε ανώτατος αξιωματικός της πολεμικής αεροπορίας.

🔎Οι Αλαουίτες με την ανεξαρτησία της Συρίας στράφηκαν μαζικά στο στρατό. Κυρίως ως μέσο επιβίωσης, διότι οι ευκαιρίες δουλειάς στην περιοχή τους ήταν λίγες, αλλά και για λόγους προστασίας. Αν και παραδοσιακά δεν ξεπερνούν το 10-12% του πληθυσμού της χώρας, ο στρατός αποτελείται σχεδόν στο 35-40% από Αλαουίτες. Οι οποίοι, μαζί με τους Δρούζους, είχαν φτιάξει και όνομα ως έμπειροι και γενναίοι πολεμιστές.

🔎Στο Μπάαθ ήταν αρκετοί οι Αλαουίτες, ακόμα και σε αρχηγικές θέσεις, όμως ποτέ και κανείς δεν τόλμησε να αναδειχτεί πρόεδρος της χώρας. Πρώτος που το έκανε ήταν ο Άσαντ το 1971. Οι διεθνείς αναλυτές έλεγαν τότε ότι ήταν τόσο παράξενο, όσο και ένας παρίας της Ινδίας να γινόταν μαχαραγιάς! Τόσο φτωχοί και αμόρφωτοι θεωρούνταν οι Αλαουίτες.

🔎Η οικογένεια Άσαντ, ο Χαφέζ και ο γιος του ο Μπασάρ, κυβέρνησαν τη Συρία από το 1970 ως το 2024. Στο διάστημα αυτό οι Αλαουίτες αναβαθμίστηκαν σε ευνοούμενη εθνο-θρησκευτική ομάδα. Λογικότατο, δεδομένου ότι είχαν τα πόστα ήδη στο στρατό. Οι Άσαντ εμπιστεύονταν περισσότερο τους ανθρώπους από την δική τους εθνοτική ομάδα, κάτι που συμβαίνει κατά κόρον σε όλα τα πολυφυλετικά καθεστώτα κυρίως της Αφρικής.

🔎Το πράγμα έγινε ακόμα πιο περίπλοκο με την είσοδο στο σκηνικό των Σοβιετικών. Το 1971 η Συρία και η ΕΣΣΔ υπέγραψαν συμφωνία, με την οποία οι Σοβιετικοί αποκτούσαν το δικαίωμα εγκατάστασης μιας δικής τους ναυτικής βάσης στο λιμάνι Ταρτούς, νότια της Λατάκια. Η συμφωνία αυτή «μεταφέρθηκε» από την ΕΣΣΔ στη Ρωσία το 1991 και η τελευταία της υπογραφή ήταν το 2017, όπου η Συρία έδινε τις εγκαταστάσεις στη Ρωσία για περαιτέρω 49 χρόνια.

🔎Όλο αυτό το διάστημα ο Άσαντ και οι Αλαουίτες βρίσκονταν στο στόχαστρο ένοπλων σουνιτικών ομάδων που δρούσαν στη χώρα, όπως οι Αδελφοί Μουσουλμάνοι. Το 1980 η Αδελφότητα προσπάθησε να δολοφονήσει τον Άσαντ κι αυτός απάντησε με σφαγές σουνιτών, κυρίως στην πόλη της Χαμά που θεωρούνταν προπύργιο. Οι στρατιωτικές μονάδες που έκαναν αυτά τα αίσχη αποτελούνταν κατά 90% από Αλαουίτες.

🔎Το 2011 ξέσπασε ο εμφύλιος πόλεμος στη Συρία. Κι εκεί φάνηκε ότι ακόμα και οι Αλαουίτες δεν ήταν αναφανδόν υπέρ του Άσαντ, όπως όλοι νόμιζαν. Φυσικά οι περισσότεροι τον υποστήριξαν, από φόβο μήπως η πτώση του τους φέρει στη δύσκολη θέση που βρίσκονται τώρα. Αλλά υπήρξαν και πολλοί που στάθηκαν απέναντι, και κατήγγειλαν μέχρι και βίαιη στρατιωτική κατάταξη στα χωριά των Αλαουιτών.

🔎Επιπλέον, οι Αλαουίτες φώναζαν ότι ο Άσαντ τους χρησιμοποιεί μόνο ως στρατιώτες, δεν ασχολείται με το να αναπτύξει τις περιοχές τους με υποδομές ή εμπορικά. Η Λατάκια, η μεγαλύτερη πόλη της περιοχής, είχε ανέκαθεν πλειοψηφία σουνιτών.

🔎Τα δύσκολα χρόνια, όταν το καθεστώς Άσαντ παρέπαιε, στον διεθνή Τύπο εμφανιζόταν πού και πού κάποιο άρθρο, που μας πληροφορούσε ότι ο Άσαντ είχε αποφασίσει να «περιχαρακωθεί» στην περιοχή της Λατάκια  και, αν χρειαστεί, να την αποσχίσει από την υπόλοιπη Συρία, προκειμένου να διατηρηθεί στην εξουσία και να διατηρήσει φυσικά τη ρωσική βάση και υποστήριξη.

🔎Πέρα από τις φήμες, δεν υπήρξε κάποιο οργανωμένο σχέδιο για κάτι τέτοιο. Ή, αν υπήρξε, ήταν τόσο αναποτελεσματικό, που δεν φάνηκε. Κοινώς, τίποτα δεν έδειχνε ότι ο Άσαντ σκεφτόταν σοβαρά να κάνει κάτι τέτοιο. Αν το σκεφτόταν, θα έκανε π.χ. οχυρωματικά έργα στα βουνά, όπου θα βρίσκονταν τα νέα σύνορα, ή θα ανέπτυσσε περισσότερο το διεθνές αεροδρόμιο στη Τζάμπλε, το μοναδικό της περιοχής. Τίποτα δεν έγινε.

🔎Και οι Ρώσοι, όπως έλεγαν τα τότε ρεπορτάζ, ήταν αντίθετοι σ’ αυτή την προοπτική. Με τη λογική ότι όσο μπορούσαν να παρέχουν προστασία στον Άσαντ, τους ενδιέφερε να ελέγχει όλη τη χώρα κι όχι μόνο ένα μικρό κομμάτι της, έστω αυτό που τους ενδιαφέρει περισσότερο λόγω της βάσης.

🔎Με την κατάρρευση του καθεστώτος Άσαντ όλοι οι Αλαουίτες βρέθηκαν σε πολύ δύσκολη θέση, όχι μόνο οι συμπαθούντες το καθεστώς. Οι σουνίτες που είναι τώρα στην εξουσία δεν ξεχνούν τον μισό αιώνα που μια χούφτα αμόρφωτοι, όπως θεωρούν τους Αλαουίτες, είχαν καθίσει στο σβέρκο τους και τους κυβερνούσαν. Τα μίση του παρελθόντος επανέρχονται κι αν δεν υπάρξει διεθνής παρέμβαση, οι Αλαουίτες ως ιδιαίτερη εθνοθρησκευτική ομάδα θα κινδυνέψουν ακόμα περισσότερο.

15 πράγματα που πρέπει να ξέρεις για να καταλάβεις το μπέρδεμα στο Λίβανο

Ο ορισμός της εθνο-θρησκευτικής σαλάτας. Δεν υπάρχει άλλο μέρος στον πλανήτη που να μαζεύονται τόσα διαφορετικά θρησκευτικά γκρουπ. Τα οποία με το πέρασμα του χρόνου, για να προστατέψουν τη διαφορετικότητά τους από τους ετερόκλητους γείτονές τους, έγιναν εθνο-θρησκευτικά γκρουπ. Ανέπτυξαν, δηλαδή, ιδιαίτερα χαρακτηριστικά πέρα από τη θρησκεία τους και πλέον (αυτο)αποκαλούνται έτσι. Αν δεν το πιστεύεις, ρίξε μια ματιά στον πολύχρωμο χάρτη.

🔎Τι συμβαίνει στο Λίβανο; Όπως δείχνουν τα πράγματα, είναι το επόμενο καυτό σημείο στη Μέση Ανατολή, με τις επιθέσεις του Ισραήλ κατά της σιιτικής οργάνωσης Χεζμπολάχ, που κορυφώθηκε με το θάνατο του ηγέτη της, Χασάν Νασράλα. Ένα γεγονός που δύσκολα θα μείνει αναπάντητο.

🔎Το πρόβλημα στο Λίβανο είναι τόσο πολύπλοκο, που χρειάζονται βιβλία ολόκληρα και μήνες ολόκληροι να αφιερώσει κανείς στο διάβασμα για να καταλάβει όλες τις πτυχές του. Εδώ θα προσπαθήσουμε να το συρρικνώσουμε σε λίγες παραγράφους, για να έχουν όλοι μια σαφή (απλή, όμως) ιδέα τι συμβαίνει.

1.      🔎 1. O Λίβανος, ως ξεχωριστή διοικητική ενότητα, δημιουργήθηκε το 1861 για να προστατέψει τους Μαρωνίτες. Τι είναι οι Μαρωνίτες; Μια από τις ανατολικές χριστιανικές εκκλησίες, οι οποία είναι σε πλήρη επικοινωνία με τους καθολικούς στο Βατικανό, αλλά διατηρεί την ανεξαρτησία της και το τελετουργικό της. Οι λέξη «μαρόν» είναι αραμαϊκή και σημαίνει «μικρός άρχοντας». Στην ιστορία της εκκλησίας αυτής υπήρξαν δύο πρόσωπα με το όνομα «Ιωάννης Μαρωνίτης», ένας μοναχός από την συριακή πόλη Χομς που έζησε στις αρχές του 5^ου αιώνα μ.Χ. κι ένας επίσκοπος Αντιόχειας τον 7^ο αιώνα μ.Χ. Αυτοί θεωρούνται οι θεμελιωτές της ιδιαίτερης χριστιανικής εκκλησίας.

2.      🔎2. Όσοι ασπάστηκαν το «μαρωνιτικό» χριστιανισμό ζούσαν κυρίως στα παράλια του σημερινού Λιβάνου, κυρίως στα μεγάλα εμπορικά λιμάνια (Τύρος, Σιδώνα, Τρίπολη και Βυρηττός) και υπερηφανεύονται ότι οι ρίζες τους είναι παλιές και φτάνουν ως τους Φοίνικες, τον σπουδαίο αυτόν μεσογειακό εμπορικό λαό. Βεβαίως με την εξάπλωση του ισλάμ άρχισαν να συρρικνώνονται γεωγραφικά και συγκεντρώθηκαν κυρίως στη λεγόμενη περιοχή «Όρος Λίβανος», που είναι η περιοχή γύρω από τη Βυρηττό. Στην πορεία οι σουνίτες μουσουλμάνοι κυριάρχησαν στα παράλια βόρεια και νότια της Βυρηττού και οι σιίτες στα νότια (στα σημερινά σύνορα με το Ισραήλ) και στην ανατολική κοιλάδα Μπεκάα.

3.     🔎3. Όπως ήταν φυσικό, οι Μαρωνίτες καλοσώρισαν τους Σταυροφόρους που ταξίδεψαν στην περιοχή για να «απελευθερώσουν» την Ιερουσαλήμ, και με την πρόσκαιρη στρατιωτική τους δύναμη έφτιαξαν το δικό τους βασίλειο. Από το 1291 όμως, όταν και εξαφανίστηκαν τα χριστιανικά βασίλεια στην περιοχή, έγιναν κι αυτοί υποτελείς των μεγάλων μουσουλμανικών αυτοκρατοριών. Τελευταία απ’ αυτές η Οθωμανική, η οποία κυριάρχησε στην περιοχή από το 1516 μέχρι τις αρχές του 20^ου αιώνα.

4.     🔎 4. Οι Μαρωνίτες αφέθηκαν να ελέγχουν το εμπόριο της περιοχής και οι επαφές τους με τη Δύση τους ώθησαν να υιοθετήσουν μια λεβαντίνικη κουλτούρα, με την αριστοκρατία τους να μιλάει γαλλικά. Μοιραία το ενδιαφέρον της Δύσης για τους πληθυσμούς αυτούς ήταν πάντα αυξημένο. Όταν λοιπόν το 1860 ξέσπασαν αιματηρές ταραχές μεταξύ Μαρωνιτών και Δρούζων, με συνέπεια αποτρόπαιες σφαγές, η συντονισμένη διπλωματική πίεση από Βρετανία και Γαλλία ανάγκασε τον Οθωμανό σουλτάνο να φτιάξει το «μουτεσαφιρλίκι» του Λιβάνου. Αυτή η διοικητική μονάδα, το «μουτεσαφιρλίκι», ήταν διαφορετική από τις κοινές διοικητικές διαιρέσεις της αυτοκρατορίας (βιλαέτια, σαντζάκια κτλ.), καθώς ο κυβερνήτης της έδινε απευθείας λόγο στο σουλτάνο.

      🔎5. Το 1916, κι ενώ η Οθωμανική Αυτοκρατορία είχε μπει στον Α’ Παγκόσμιο Πόλεμο με τις Κεντρικές Αυτοκρατορίες (Γερμανία, Αυστροουγγαρία κτλ.) υπογράφηκε μια μυστική συμφωνία μεταξύ Βρετανίας και Γαλλίας (που έμεινε γνωστή ως Συμφωνία Σάικς-Πικό, των διπλωματών που διαπραγματεύτηκαν τους όρους και την υπέγραψαν). Η συμφωνία στην ουσία χώριζε τα αραβικά εδάφη της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας σε βρετανικές και γαλλικές «ζώνες επιρροής», όταν θα τελείωνε ο πόλεμος. Και πράγματι, έτσι έγινε. Η Γαλλία απέκτησε το δικαίωμα να επέμβει στα σημερινά εδάφη της Συρίας και του Λιβάνου και η Βρετανία στο σημερινό Ισραήλ (που τότε λεγόταν Παλαιστίνη), την Ιορδανία και το Ιράκ.

6.      🔎 6. Το 1920 η Κοινωνία των Εθνών (ο πρόγονος του σημερινού ΟΗΕ) έδωσε στη Γαλλία την «εντολή» (mandate) να διοικήσει την περιοχή. Οι Γάλλοι χώρισαν την περιοχή σε 5 διοικητικές περιφέρειες, μία απ’ αυτές ήταν ο «Μεγάλος Λίβανος» (Greater Lebanon) κι έτσι χάραξαν τα σύνορα του Λιβάνου, που ισχύουν μέχρι σήμερα. Γιατί «Μεγάλος Λίβανος»; Διότι η περιοχή που ονομάστηκε έτσι δεν περιείχε μόνο το παλιό οθωμανικό «μουτεσαφιρλίκι» (στο οποίο οι Μαρωνίτες έχουν και σήμερα συντριπτική πλειοψηφία πάνω από 80%), αλλά και εδάφη με συμπαγέστατους μουουλμανικούς πληθυσμούς. Ο τότε πατριάρχης των Μαρωνιτών Ελίας Μπούτρος Χοαγιέκ, ο οποίος ήταν ο κύριος διαπραγματευτής εξ ονόματος των χριστιανών, έπεισε τους Συμμάχους να ικανοποιήσουν τις διεκδικήσεις του, με τη λογική ότι τα εδάφη αυτά ήταν «από παλιά» μέρος του Λιβάνου. Όλα αυτά υπογράφηκαν επισήμως στη συνθήκη των Σεβρών το 1920.

7.      🔎7. Οι Μαρωνίτες ήταν σαφώς η πλειοψηφία από τους κατοίκους του «Μεγάλου Λιβάνου», σύμφωνα με την απογραφή που οργάνωσαν οι Γάλλοι το 1932. Δεύτερη μεγαλύτερη θρησκευτική ομάδα ήταν οι σιίτες και τρίτη οι σουνίτες. Η λεπτομερής απογραφή, πάντως, έδειξε ότι στην περιοχή αυτή κατοικούσαν όχι δύο και τρεις, αλλά 18 (!) διαφορετικές θρησκευτικές ομάδες. Οι 12 απ’ αυτές ήταν χριστιανικές (Μαρονίτες, Ελληνορθόδοξοι, Ελληνοκαθολικοί, Αρμενοκαθολικοί, Αρμενορθόδοξοι, Συρορθόδοξοι, Συροκαθολικοί, Ασσύριοι, Χαλδαίοι, Κόπτες, Ρωμαιοκαθολικοί και Προτεστάντες), πέντε ήταν μουσουλμανικές (Σιίτες, σουνίτες, Δρούζοι, Αλαουίτες και Ισμαηλίτες) και βέβαια υπήρχαν και Εβραίοι. Ένας αχταρμάς που δεν είχε προηγούμενο στην παγκόσμια ιστορία.

8.      🔎 8. Για να διοικηθεί αυτός ο αχταρμάς με τις κατάλληλες ισορροπίες δημιουργήθηκε το πιο παράξενο μοντέλο διοίκησης που έγινε ποτέ. Ήταν αποτέλεσμα ενός συμβιβασμού μεταξύ χριστιανών και μουσουλμάνων, που έγινε το 1943, στα μέσα του Β’ Παγκοσμίου Πολέμου, όταν ο Λίβανος αποφάσισε να αποσχιστεί και από τη Γαλλία, αλλά και από τη Συρία. Σύμφωνα με τον συμβιβασμό αυτόν, οι χριστιανοί δεν θα ζητούσαν τη βοήθεια των δυτικών δυνάμεων για να εκμηδενίσουν τους μουσουλμάνους, κι αντίστοιχα οι μουσουλμάνοι δεν θα προσπαθούσαν να ενσωματώσουν τον Λίβανο σε ένα ευρύτερο μουσουλμανικό κράτος μετά τον πόλεμο. Σύμφωνα με το Σύνταγμα, λοιπόν, ο πρόεδρος της χώρας θα έπρεπε να προέρχεται αποκλειστικά από την μαρωνίτικη κοινότητα, ο πρωθυπουργός πρέπει να είναι αναγκαστικά σουνίτης, ο πρόεδρος της βουλής αναγκαστικά σιίτης και ο αναπληρωτής πρωυθυπουργός Ελληνορθόδοξος!

9.      🔎 9. Η θεσμοθετημένη κυριαρχία των Μαρωνιτών στη ζωή της χώρας κράτησε ως το 1975. Η χριστιανική πλειοψηφία, βέβαια, δεχόταν πίεση από τους μουσουλμάνους, έβαλε τη χώρα στον Αραβικό Σύνδεσμο, συμμετείχε στις αραβικές επιθέσεις κατά του Ισραήλ. Πλην όμως η εμπορική κίνηση ήταν ζωηρή και η Βυρηττός είχε φτάσει σε τέτοια επίπεδα που να αποκαλείται «το Παρίσι της Μέσης Ανατολής». Στο σύνταγμα, πάντως, δεν υπήρχε καμία πρόβλεψη για τυχόν αλλαγές στην κατανομή του πληθυσμού. Η οποία είχε μεταβληθεί σε μεγάλο βαθμό υπέρ των μουσουλμάνων στα μέσα της δεκαετίας του 1970.

10.   🔎 10. Μετά τον πόλεμο μεταξύ των Παλαιστινίων και των Ιορδανών (εκεί που είχαν καταφύγει οι περισσότεροι μετά την ανακήρυξη του ισραηλινού κράτους) το 1970, δεκάδες χιλιάδες Παλαιστίνιοι εγκαταστάθηκαν στο νότο του Λιβάνου, προσθέτοντας ένα ακόμη ζήτημα στο εθνο-θρησκευτικό μωσαϊκό της χώρας. Ούτως ή άλλως σήμερα υπολογίζονται σε κάτι λιγότερο από μισό εκατομμύριο ανθρώπους. Το 1958 οι (κυρίως σουνίτες) μουσουλμάνοι επαναστάτησαν με στόχο να ενώσουν το Λίβανο με τη Συρία κι αυτό απετράπη με επέμβαση Αμερικανών πεζοναυτών.

11.   🔎 11. Ο εμφύλιος πόλεμος που κατέστρεψε τον Λίβανο κράτησε 15 χρόνια, από το 1975 ως το 1990. Χονδρικά, τα στρατόπεδα ήταν οι περισσότερες χριστιανικές ομάδες μαζί (με σημαντικότερους τους Φαλαγγίτες, την ένοπλη οργάνωση των Μαρωνιτών) και τους Παλαιστίνιους και άλλους μουσουλμάνους από την άλλη. Στην πορεία του πολέμου έγινε, βέβαια, το μάλε-βράσε, με διάφορες ομάδες να διαφωνούν, να συμμαχούν με τους αντιπάλους, να επανέρχονται στο αρχικό στρατόπεδο κοκ. Ο τότε Λιβανέζος πρόεδρος ζήτησε από τον συριακό στρατό να επέμβει για να αποκαταστήσει την τάξη στη χώρα κι έτσι μπήκαν επισήμως και οι Σύριοι στο παιχνίδι. Από το 1978 μπήκαν το νότο του Λιβάνου και οι Ισραηλινοί, κατέλαβαν την περιοχή για να προστατέψουν το κράτος τους από τις παλαιστινιακές επιθέσεις. Κι έμειναν εκεί, να στηρίζουν τους ελάχιστους χριστιανούς της περιοχής, ως το 2000.

12.   🔎 12. Σ’ αυτόν τον εμφύλιο σημειώθηκαν θηριωδίες που δύσκολα ξεχνιούνται. Η σφαγή Παλαιστινίων στα προσφυγικά στρατόπεδα Σάμπρα και Σατίλα το 1982 από Μαρωνίτες Φαλαγγίτες μνημονεύεται ακόμα και σήμερα, όπως και η δολοφονία του τότε προέδρου Μπασίρ Τζεμαγέλ, ο οποίος κρατούσε φιλο-ισραηλινή στάση. Τη δεκαετία του 1980 δυνάμωσε και η Χεζμπολάχ, μια οργάνωση που δημιουργήθηκε για να προστατέψει τα συμφέροντα των σιιτών και έλαβε από τότε (και λαμβάνει ακόμα) υποστήριξη, υλική και διπλωματική, από το σιιτικό-θεοκρατικό καθεστώς του Ιράν, το οποίο είχε μόλις εγκαθιδρυθεί.

13.   🔎 13. Το τέλος του πολέμου βρήκε το Λίβανο ερείπια, χωρισμένο σε φατρίες και με ξένες δυνάμεις στο έδαφός του, οι οποίες φυσικά δεν ήθελαν να φύγουν. Η κατάσταση εξομαλύνθηκε κάπως, αλλά η καχυποψία παρέμεινε. Το 2005 δολοφονήθηκε ο πρώην πρωθυπουργός (σουνίτης) Ραφίκ Χαρίρι, μια προωθούσε που προωθούσε τη συνεννόηση μεταξύ των αντιμαχόμενων. Στο μεταξύ, η Χεζμπολάχ είχε δυναμώσει τόσο, που ξεπερνούσε και σε όγκο και σε επιχειρησιακή δυνατότητα ακόμα και τις επίσημες ένοπλες δυνάμεις του Λιβάνου. Η Χεζμπολάχ το 2006 εξαπέλυσε γενική επίθεση κατά του Ισραήλ, η οποία κατέληξε σ’ έναν ολοκληρωτικό πόλεμο στο νότιο Λίβανο για πάνω από έναν μήνα.

14.   🔎 14. Ο συριακός εμφύλιος πόλεμος έδωσε ακόμα μια τραγική διάσταση στον Λίβανο, με δεκάδες χιλιάδες Σύριους πρόσφυγες να ανακατεύουν ακόμα περισσότερο την περιοχή. Πλέον η κάθε εθνο-θρησκευτική ομάδα έχει οργανωθεί σε ένοπλες συμμορίες, οι οποίες πια εκπροσωπούν πολύ μικρές ομάδες και φατρίες και αντικρουόμενα συμφέροντα. Ούτε οι εκλογές δεν μπορούν να δώσουν λύση, καθώς στο κοινοβούλιο των 128 μελών εκπροσωπούν όχι πέντε και δέκα, αλλά… 43 διαφορετικά κόμματα και κομματίδια! Πού να βρεθεί άκρη…

15.   🔎 15. Έχουν περάσει 80 και πλέον χρόνια από την ανεξαρτησία του Λιβάνου και πλέον κανείς δεν φαίνεται να πιστεύει ότι όλες αυτές οι εθνο-θρησκευτικές ομάδες μπορούν να ζήσουν μαζί με κάποιον τρόπο. Απογραφή δεν έχει γίνει από το 1932. Οι Μαρωνίτες αναπολούν την παλιά τους κυριαρχία, αλλά πλέον αριθμούν λιγότερο από το 1/4 του πληθυσμού. Οι σιίτες της Χεζμπολάχ είναι οι πιο δυνατοί στρατιωτικά και πλέον έχουν ξεκαθαρίσει ότι απώτερος στόχος τους είναι να επιβάλλουν ένα θεοκρατικό καθεστώς ανάλογο με το Ιράν. Οι σουνίτες, που είναι σαφώς η πλειοψηφία (αν καταμετρηθούν και οι Παλαιστίνιοι πρόσφυγες) θέλουν την εξουσία αυτοδικαίως. Υπάρχει και μια έντονη φιλο-συριακή τάση, που δεν θα έλεγε όχι στην ένωση του Λιβάνου με τη Συρία.